Eddy en Erik op Reis

We zijn vandaag, 8 juni 2022, aangekomen in Göteborg. Dit is onze laatste stop op deze reis door Zweden. Na drie weken op het platteland is het even schakelen naar de grote stad. Ons hotel is op het Centraal Station gebouwd en de hele stationsomgeving is op de schop genomen voor een nieuwe spoorverbinding onder de stad door. Tegelijk lijkt het hele stationsgebied opnieuw te worden ingericht. Onze Garmin navigatie raakt er helemaal van slag van en we schakelen over op Google Maps op onze smartphone.

In ons laatste bericht waren we net in Växjö in de landstreek Småland aangekomen, de hoofdstad van het Zweedse glas. Vanuit Växjö rijden we naar Bergdala. Daar is een kleine glasblazerij. Je kunt er zo de werkplaats inlopen, waar vier glasblazers in nauwe samenwerking aan het werk zijn. Ze storen zich niet aan ons en laten zich gewillig fotograferen en filmen. De muziek (Zweedse hits) staat luid aan en het is er behoorlijk warm. Vervolgens gaan we naar de winkel ernaast, waar we wat mooi glaswerk kopen. Het is allemaal zo mooi en smaakvol, dat je met de hele winkelvoorraad zou willen vertrekken. Dat doen we toch maar niet.

We rijden verder naar Kosta, waar de ateliers van Kosta Boda staan. Kosta Boda is veruit de grootste glasblazerij van Zweden, zeker na de overname van Orrefors. Kosta Boda bestaat sind 1743 en produceert zowel gebruiks- als sierglaswerk, ontworpen door in Zweden beroemde kunstenaars. Het glaswerk van Kosta Boda is kleurrijker en gewaagder, dat van Orrefors (opgericht in 1898) klassieker en verfijnder. We zijn eigenlijk te laat voor de rondleiding, maar we kunnen toch aanhaken. We moeten gewoon de werkhal in lopen en vragen waar de tour zich bevindt. We vinden de groep van 4 personen en een gids. Het lukt niet meer om ons van een oortje en microfoon te voorzien, maar we kunnen toch meegenieten van de uitleg. Het is erg lawaaiig, en warm. Wel interessant om te zien dat de glasblazers ook hier nauw samenwerken. Na de glasblazerij gaan we naar de nabewerking. Daar wordt het glaswerk gekeurd op foutjes, de scherpe randjes van de glazen afgepolijst en vervolgens ingepakt. Kosta Boda laat ook glaswerk in Duitsland en Polen maken, maar dat is machinewerk. Hier wordt alles handgemaakt. In de grote shop kunnen we van alles kopen. Het is wel de tweede keus. De eerste keus is alleen bij de officiële dealers te koop. Wij hebben interesse in een glaze kop (die we in de werkplaats hebben zien maken), maar die kost 4200 kronen (ruim €400). Dat gaat ons toch ook te ver. 

We rijden verder naar Orrefors voor het museum aldaar. Dat valt zwaar tegen. De fabriek is, na de fusie met Kosta Boda, gesloten en het museum is nogal klein. Het dorp stelt helemaal niets voor. De winkel verkoopt geen Orrefors – dat kan alleen in Kosta – maar van een minder bekend merk. We rijden weer terug naar Växjö. In het centrum rijden daar open vrachtwagens met scholieren rond, die geslaagd zijn voor hun eindexamen (Studenten). Dat gaat hier gepaard met veel feestgedruis. De geslaagden hebben allemaal een wit studentenpetje op. Gelukkig blijft het ’s nachts een beetje rustig.  ’s Avonds kijken we op de laptop naar de voetbalwedstrijd België-Nederland voor de Nations League. Het wordt een klinkende overwinning voor Oranje: 1-4. Zweden begon lekker aan het toernooi met een 2-0 overwinning tegen Slovenië, maar zondag dolven ze thuis het onderspit tegen de Noorse buren (1-2).

Vanuit Växjö is het een klein uur rijden naar Älmhult. Dat is de vestigingsplaats van de eerste Ikea-winkel ter wereld. In 1958 gingen de deuren open en begon het succesverhaal van Ingvar Kamprad. Inmiddels staat het hele dorp in het teken van Ikea: ateliers, laboratoria, hotels, akademie, een grote winkel en – en daar komen we voor – sinds 2016 het Ikea-museum. Het museum toont de ontwikkeling van het Demokratisch Design, waar Ikea zo trots op is: goede meubelen, die voor ieder bereikbaar zijn. De prijs is het uitgangspunt. Het ontwerp moet binnen het prijskader blijven, maar ook aan de ontwerp, veiligheids- en kwaliteitsnormen voldoen. Tegenwoordig ook de duurzaamheidsnormen.

De tentoonstelling besteed veel aandacht aan de tijd en de streek, waar Ingvar Kamprad, de oprichter, is opgegroeid. Het arme, eenvoudige, argarische Småland. Vervolgens zien we de ontwikkeling van het ontwerp en assortiment, de marketing, de catalogus en ook het leven van Kamprad wordt uitvoerig belicht. Ook dat Ikea zich nu via de foundation op filantropie richt. Het museum is ingericht zoals de winkels, met een vaste route, die door het hele gebouw voert. We eindigen bij de souvenir winkel, waar 80% van de artikelen alleen hier – en nergens anders – wordt verkocht.

We rijden na het museumbezoek en het restaurant, verder naar Hovs Hallar, net buiten het badplaatsje Båstad aan de kust van het Kattegat. Het ligt nog net in de landstreek Skåne. Hier verblijven we twee dagen in een kustresort. We hebben uitzicht op zee (en op Halmstad aan de andere kant van de baai) en de duinen. Het weer werkt ook mee. Het is zonnig en boven de 20 graden! ’s Avonds eten we in het hotel. Het hotel heeft duidelijk problemen om aan goed personeel te komen. Een flink aantal lijkt hier voor het eerst te werken. Gelukkig zijn er een paar die wel weten hoe het moet.

Na het uitstekende ontbijt gaan we een stukje wandelen langs de kust bij het hotel. Het pad stijgt eerst sterk en gaat dan langs de rand van de rotsen. We nemen na de wandeling de auto en rijden naar Torekov op het uiterste puntje van het Bjäre schiereiland. Het is een havendorpje met een vissers- en jachthaven. Er vertrekken ook veerboten naar Hallands Väderö een eiland voor de kust. We drinken er koffie en wandelen rond door het karakteristieke vissersdorp. Opvallend is dat de huizen vooral van steen zijn, met vakwerk. Dat verschilt sterk van wat we tot nu toe in Zweden hebben gezien. Het ziet er allemaal erg Deens uit en dat is ook wel logisch aangezien dit deel van Zweden, de landstreek Skåne, tot ver in de 17^e eeuw Deens grondgebied was.

We rijden naar Båstad. Dit is een welvarende badplaats, die pas echt nationale bekendheid kreeg, omdat koning Gustaaf V, een goede en fanatieke tennisspeler, hier zijn zomers doorbracht. Alles staat hier, naast de jachthaven, in het teken van tennis. Midden in het dorp is een grote tennisbaan, waar in augustus een WTP en een WTA toernooi wordt gespeeld. Vorig jaar won Caspar Ruud, de Noorse speler, die vandaag in de finale van Roland Garos tegen Nadal staat (en verloor). We lunchen op het terras in de zon aan het marktplein, lopen wat rond en rijden dan terug naar het hotel.

’s Middags gaan we in de jacuzzi en ’s avonds eten we in Båstad bij het Boat House aan de jachthaven. Hier heeft men een strak geleide operatie. Geen personeelsproblemen, iedereen weet van aanpakken. Het eten valt een beetje tegen. Het is wel smakelijk, maar erg ‘licht’ en weinig. De wijnen zijn wel goed en genereus ingeschonken.

Maandag 6 juni is Tweede pinksterdag en de nationale feestdag van Zweden. Wat ooit slechts de dag van de Zweedse vlag was, waarop herdacht werd dat Zweden in 1523 uit de Unie met Denemarken en Noorwegen trad en als zelfstandige natie verder ging onder leiding van Gustav Wasa, is sinds 2005 de nationale feestdag, die als vrije dag wel ten koste ging van tweede pinksterdag. Dit jaar vallen ze samen. Volgend jaar zal het dus wel, gezien het 500 jarig jubileum een groots feest zijn. We merken niet veel van het feest. De winkels zijn dicht, maar de meeste horeca is wel open, als op een zondag. We rijden naar Falkenberg, zo’n 45 minuten langs de kust in noordelijke richting. We komen nu in de landstreek Halland. Falkenberg heeft een klein centrum met kleurrijke historische huisjes. Daar is ook de St Laurentii kerk te vinden, die uit 1586 dateert en een oudere kerk verving. De kerk werd als parochikerk vervangen in 1892 door de Falkenbergkerk en ontsnapte te nauwer nood aan sloop. In 1928 werd de kerk gerenoveerd.

Falkenberg heeft verder nog een bijzondere collectie beelden in het straatbeeld. Het meest bijzondere is op een muur aangebracht in de Nygatan. Het is van Walter Bengtson en heet “Droombank” en stelt verschillende fasen in het leven voor en alles wat je met sparen kunt bereiken. Het is aangebracht op een spaarbank.

Daarna rijden we door naar Varberg. Na de lunch gaan we naar de Aziatische Spa in ons hotel. Die is op de bovenste etages gelegen. Er zijn stilte ruimtes, licht en donker therapie en ook warme baden. Daarvoor moeten we op Japanse wijze douchen: op een krukje met een emmertje. Vervolgens zijn er massage baden met krachtige waterstralen. Vanuit de baden heb je mooi uitzicht over Varberg. Er is ook een Zweedse bastu (beter bekend onder het Finse woord sauna). Droge sauna en stoombad en koudwaterton. Vandaag was het bewolkt en in de namiddag wat motregen.

Na het uitgebreide ontbijt drinken we koffie en vervolgens lopen we naar de vesting van Varberg. Deze ligt bij de haven en is omgeven door een brede slotgracht. In de vesting, die uit de 13^eeeuw stamt, is aan het eind van de 16^e en het begin van de 17^e eeuw onder de Deense koning Christian IV sterk uitgebreid. De uitbreiding werd geleid door een Vlaamse bouwmeester en duurde 30 jaar (1588-1618). De vesting was nooit betrokken in een gewapend conflict en ging in 1645 over in Zweedse handen.

In de vesting is een Bed and Breakfast, een jeugdherberg, winkels, privé woningen en het Hallands Museum, het streekmuseum. Het museum verteld het verhaal van de streek, die lange tijd in Deense handen was en ook van de vesting zelf. Pronkstuk is de Bocksten Man. Het is een veenlijk dat tussen 1350 en 1370 slachtoffer was van een moord. Om de boze geesten van zijn moordenaars te verdrijven is het lichaam drie maal met houten spietsen doorboord en in een moeras gedumpt. Daar werd hij in 1936 door een 11-jarige boerenzoon gevonden. De vondst is uniek, omdat het het enige Europese veenlijk is met een volledig bewaarde kledij. Het skelet van de man ligt in een glazen vitrine en eromheen is zijn kledij uitgestald, inclusief de gaten die door de staken werden veroorzaakt. 

’s Middags rijden we naar Getterön, een schiereiland nabij Varberg, dat een natuurreservaat is met veel vogelsoorten.

’s Avonds eten we in het hotel een heerlijke maaltijd. We beginnen met een champagne: NV Louis Roederer Collection 242 Chardonnay, Pinot Noir, Pinot Meunier. Ik neem Jacobschelp met kuit van de snotolf of lompvis – ik had er nog nooit van gehoord – en daarna runderfilet en ter afsluiting een panacotta met witte chocolade. Erik had een zalmtartaar als voorgerecht en een blauwe bessenmoes na). Als wijn hadden we een Chianti. Fonterutoli Chianti Classico uit 2018. Sangiovese, Malvasia, Colorino, Merlot Marchesi Mazzei. Weten jullie dat ook weer.

De komende dagen zijn we dus in Göteborg, maar daarover berichten we wel als we weer thuis zijn.