Eddy en Erik op Reis

We zijn vandaag aangekomen in Limburg an der Lahn. Limburg ligt ten noorden van Frankfurt in het Land Hessen. We zijn dus alweer het Zwarte Woud uit na een verblijf van zes dagen in Freiburg. Freiburg was een fijne plaats om te verblijven en een ideale uitgangsbasis voor een paar uitstapjes.

Onze eerste uitstap is naar Weil am Rhein om daar de Vitra campus te gaan bekijken. Vitra is een meubelfabriek in het hogere design segment en heeft behalve een fabriek ook twee musea en een verkoopcentrum op de campus net buiten het stadje. Vanwege corona zijn de bezoektijden beperkt tot 12-17 uur. We zijn veel te vroeg en rijden daarom door voor een bliksembezoek aan Basel net over de Zwitserse grens. Waar we even niet aan hadden gedacht, is dat we een Autobahnvignette moeten kopen a 40 CHF. Dat moet dan maar. We kunnen aan de grens met Creditcard betalen. Een paar kilometer later staan we in het centrum van Basel. We drinken koffie op een terrasje en lopen door het centrum naar de Munsterkerk. Hier ligt Erasmus van Rotterdam begraven. Hij gaf hier les aan de universiteit tegen het eind van zijn leven. Hij stierf hier in 1536. We kijken uit over de Rijn en gaan nog wat lunchen. Dan is het weer tijd om naar Weil am Rhein te rijden. Het tentoonstellingsgebouw van de Vitra campus is een ontwerp van Frank Gehry (van het Guggenheim Bilbao) en heeft een tentoonstelling over woninginrichting in de 20^e eeuw. Vervolgens volgen we het parcours over het terrein langs het Haus von Vitra (met de meubelwinkel en cafetaria) een ontwerp van Herzog en De Meuron (olympisch Stadion Beijing) en de blokhut (Thomas Schütte) naar de voormalige bedrijfsbrandweerkazerne. Dit ontwerp van Zaha Hadid (Olympisch Zwembad Londen, Havenhuis Antwerpen) is nu een tentoonstellingsruimte. Het lijkt op van alles, maar totaal niet op een brandweerkazerne. Aan het eind van het parcours staat het Schaudepot, een opslag gebouw van designmeubelen, waar je door heen kunt lopen en je de stukken goed kunt bekijken. We zien o.a. meubelen van Gerrit Rietveld, maar ook van Philippe Stark en vele anderen.

’s avonds eten we op het plein bij de Münsterkerk bij Hotel Oberkirch. Gelukkig hebben we gerserveerd. Het eten is prima en we zitten buiten in het mooie weer.

Een dag later verkennen we de stad Freiburg zelf. Het is een levendige universiteitsstad met ruim 200 duizend inwoners. We beginnen bij de Münsterkerk. Rond de kerk is een versmarkt, waar het al aardig druk is. In de kerk heerst een serene rust. De kerk is een mengelmoes van bouwstijlen. De bouw ervan duurde dan ook 400 jaar of meer. In het centrum lopen langs de meeste straten, zogenoemde Bächle, een soort open afwateringssysteem, waar water in stroomt. Je moet wel uitkijken dat je er niet in stapt en ten val komt. Kinderen laten er speelgoedbootjes in varen. Na de kerk lopen we naar het Raadhuisplein met het oude raadhuis. Dan verder door de Universitätsgasse langs het univesiteitsgebouw naar de Martinstor, één van de oude stadspoorten. Vandaar lopen we via de Gerberau naar de Augustinusplatz, die helaas in verbouwing is. We lopen verder langs een kanaaltje en komen bij de Schwabentor. Vandaar lopen we naar de oude begraafplaats. Geen erg beroemde doden hier, maar wel een mooi en rustig stukje Freiburg. We nemen de tram terug naar het centrum om een Lange Rote te eten. Dat is een lange rode gerookte grillworst op een stokbroodje. Typisch Freiburgs. s Middags willen we met de Schauinsland kabelbaan de gelijknamige berg op, maar er staat – op zaterdagmiddag en met prachtig zomerweer – een enorme wachtrij. We laten de baan tot morgen en rijden terug naar ons appartement.

We gaan op zondagmorgen vroeg naar de Schauinslandbaan, die om negen uur open gaat. Zelfs om negen uur moeten we toch even in de rij gaan staan. Gelukkig niet zo langs als gister, maar toch twintig minuten. Boven aan de kabelbaan wandelen we naar de uitzichttoren, die een prachtig uitzicht biedt op de omgeving en op Freiburg. We gaan weer naar beneden en rijden naar het Kaiserstuhlgebied tussen Freiburg en de Rijn. Het is een voormalig vulkanisch gebied en dit specifieke terroir geeft een kruidig aroma aan de wijn. We rijden de route van de Badische Weinstrasse, althans een uitloper ervan. We stoppen in Sasbach am Kaiserstuhl voor een eenvoudige lunch met een glas Spätburgunder en rijden dan verder langs de Rijn naar het vestingstadje Breisach am Rhein. Hier wandelen we wat rond in het schilderachtige dorp met zijn stadsmuur en hooggelegen kerk. Vanaf de stadsmuur hebben we uitzicht op de Rijn. We rijden verder door de wijnstreek en uiteidelijk terug naar Freiburg.

Op maandag rijden rond 8 uur naar de Wutachtschlucht. Het is even zoeken naar de parkeerplaats vanwaar we kunnen gaan wandelen. Het is bij de Schattenmühle. We wandelen een stuk langs de Wutacht door de smalle vallei of kloof. Na de wandeling rijden we naar Schluchsee aan het gelijknamige meer. Hier drinken we koffie en wandelen we wat rond. Dan lunchen we bij Hotel Sternen. Daarna gaan we wandelen naar de Riesenbühl toren. Hoewel de wandeling als makkelijk te boek staat is het toch een stevige klim. Boven worden we beloond met een prachtig uitzicht over de omgeving en vooral het meer. Na de afdaling het dorp in rijden we langs het meer en laten de drone op voor shots van het meer.

Op dinsdag rijden we naar de Franse grens. Bij Breisach am Rhein steken we na 15 km de Rijn over en zijn we in Frankrijk. We stoppen even bij Neuf Brisach. Deze vesting moest Breisach vervangen in de Franse verdedigingslinie tegen Pruisen. Breisach was bij een vredesverdrag aan Pruisen afgestaan, waardoor er een gat was ontstaan in het systeem van verdedigingswerken, ontworpen door de bouwmeester Vauban. Neuf Brisach werd gesticht en is door de eeuwen heen behouden als ommuurde vesting. Het is werelderfgoed.

We rijden verder naar Colmar. Ons primaire doel was om het Isenheimer altaar te bekijken in het museum Unterlinden. Maar helaas is het museum op dinsdagen gesloten. We kijken rond in de binnenstad van Colmar, die zeer de moeite waard is. Veel vakwerkhuizen en prachtige straatjes. Bezienswaardig is vooral de Place de Douane. Vandaar lopen we naar de Markthal, waar er een keur aan streekproducten te koop is: worsten, paté, fruit, confiture, kaas, etc. etc. We eten een lekkere quiche. Vandaar lopen we door naar de buurt Petite Venise. Een beetje overdreven benaming, maar het is mooi, heeft een paar kanalen, waardoor bootjes met toeristen varen. We bezoeken ook het Musee Bartoldi, gewijd aan de beeldhouwer uit de 19^e eeuw, die wel het meest beroemd is geworden voor zijn ontwerp van het Vrijheidsbeeld, dat Frankrijk in 1876 aan de Verenigde Staten schonk ter gelegenheid van de 100^e verjaardag van de Federatie en dat sindsdien op Liberty Island in New York staat. Het museum was ooit het woonhuis en atelier van Bartholdi. Bartholdi was een gevierd kunstenaar is zijn tijd. Hij was een leerling van Ary Scheffer, die uit Dordrecht afkomstig was. Op uitnodiging van een Rotterdams gezelschap maakte hij een standbeeld van zijn meester, dat in Dordrecht te zien is. Hier staat een voorstudie. Colmar is erg trots op zijn beroemde zoon, want in de stad is een route uitgezet, die de plaatsen verbindt waar Bartholdi zich ophield in Colmar.

Nadat we Colmar hebben gezien, nemen we de auto naar Riquewihr aan de Elsasser Route des Vins. Het is een schilderachtig wijndorp, geheel ommuurd met veel vakwerkhuizen. Het is wel erg touristisch met alleen restaurants en winkels die artisanale streekproducten verkopen. We lopen het dorp door en drinken wat, waarna we doorrijden naar Ribeauvillé, zo’n 4 km verderop. Dit is bijkans nog toeristischer. Wel mooi, maar minder intiem. Dit komt vooral omdat het centrum hier niet autovrij gemaakt is en je voortdurend op je hoede moet zijn voor auto’s die er door willen. We blijven niet lang in Ribeauvillé, want we worden om drie uur verwacht in Kayserberg. Dit dorp, de geboorteplaats van nobelprijswinnaar Albert Schweitzer, staat ook bol van de wijn. Wij gaan hier wijnproeven bij Domaine Weinbach. Dit domaine heeft een oorsprong in een Capucijnerklooster, dat wijn verbouwde tot de Franse revolutie. Na de revolutie kwam het domaine in de handen van de familie Faller, die het nog steeds bestiert. De wijnen van Weinbach zijn verfijnd, maar prijzig. We krijgen er een zevental te proeven. Zeer de moeite waard, waarna we er ook wat kopen. Daarna rijden we terug naar Freiburg.

Woensdag verlaten we Freiburg en rijden naar Stuttgart. Dat is ruim 200 km rijden. Het is druk onderweg en er zijn diverse werkzaamheden aan de weg. We komen rond 11 uur aan in Stuttgart. Stuttgart is de hoofdstad van de deelstaat Baden-Würtemberg en voorheen van het koninkrijk Würtemberg. De echtgenote van de Nederlandse koning Willem III, koningin Sophia, was een prinses van dit koninkrijk. Stuttgart ontstond in de 10^e eeuw als de stoeterij van de toenmalige hertogen van Würtemberg. Na de lunch gaan we met de metro de stad in om de Stadtbibliotek bekijken. De bibliotheek van de stad trok in 2011 in het nieuwe gebouw aan de Mailänder Platz, ontworpen door de Koreaanse architect Euong Young Yi. Het is een kubus vormig gebouw rond een vierkant atrium. In de spiraalvormige wanden zijn studieruimten en staan boeken opgesteld. Onder het atrium bevindt zich nog een atrium, dat dienst doet als bijeenkomstzaal. Het is een prachtig gebouw van binnen. Van buiten is het weinig insprirerend.

We nemen de bus naar Weissenhof Siedlung. Dit is een wijkje, dat is ontstaan als architectuur expo voor het Nieuwe Bouwen in de jaren 20 van de vorige eeuw. Onder leiding van Ludwig Mies van der Rohe bouwden 17 architecten woningen voor de moderne mens. Velen van hen werden later wereldberoemd, maar waren dat ten tijde van de bouw nog niet. Onder hen de Zwitser Le Corbusier, maar ook de Nederlanders Oud en Stam. We krijgen vanuit de dubbelwoning van Le Corbusier een rondleiding door de wijk. Helaas zijn niet alle woningen gespaard gebleven. Een zevental werd in de oorlog getroffen door een bom. Naast de twee woningen van Le Corbusier (type Citroën en Domino) zien we ook de woningen van Mart Stam en JJA Oud en een flatgebouw van Mies van der Rohe. Echt een bijzonder ensemble. Na de rondleiding bezoeken we de dubbelwoning van Le Corbusier, dat nu een museum is. In het museum worden de Coronamaatregelen we heel stringent toegepast. Je wordt er nerveus van. Nu is het huis wel erg krap bemeten, maar men er zo bewust mee bezig dat het op je zenuwen werkt.

’s Avonds eten we in een typisch Stuttgarter Weinstube “Klösterle”. Een ouderwetse wijntent met tafeltjes buiten en traditionele Schwabische gerechten. Machtig en veel.

Donderdag verkennen we Stuttgart. We lopen vanaf het Centraal Station door de Schlossgarten naar het Neue Schloss. Dit paleis is tussen 1746 en 1807 door de hertogen en koningen van Würtemberg gebouwd ter vervanging van het oude paleis uit de renaissancetijd. Dit was een voorwaarde voor groothertog Carl Eugen om de residentie uit Ludwigsburg weer naar Stuttgart te verplaatsen. Het paleis is nu in gebruik als ministerie van Cultuur en Financiën van de deelstaat Baden-Würtemberg. Tegenover het paleis staat de Köningsbau, dat ooit werd gebouwd voor koninklijke evenementen, maar nu een winkelcentrum is met exclusieve winkels. We drinken koffie op een terras met zicht op de Schlossplatz. We lopen verder naar de Stifftskirche. Deze evangelische kerk is in de 13 eeuw onstaan in samenhang met het ernaast gelegen Alte Schloss. De kerk is romaans en sober. Tijdens de oorlog zwaar beschadigd, maar weer hersteld met moderne glas-in-loodramen. We lopen verder naar de Staatsgalerie. Dit grote museum heeft een belangrijke collectie 20^e eeuwse kunst met werken van Picasso, Chagall, Rothco, Warhall e.v.a., maar ook Nederlandse meesters uit de 16^e en 17^e eeuw zoals Rubens, Hals en Rembrandt. Het museum is te groot om alles in een keer te zien. We lunchen in het Schlosspark bij restaurant Plenum naast het deelstaatparlemet.

Na de lunch nemen we de S-bahn naar het Mercedes-Benz museum. Dat ligt naast het hoofdkwartier van de automaker en is gevestigd in een bijzonder gebouw, ontworpen door de Nederlander Ben van Berkel, ook bekend van de Erasmusbrug in Rotterdam.

Bij binnenkomst van het museum moeten we – net als bij elk restaurant, café en hotel – een formulier invullen met onze namen en contactgegevens. Dan wordt ons verteld dat de Duitse regering een dag eerder de provincies Noord- en Zuid-Holland op de lijst van risicogebieden geplaatst heeft. Bezoekers die onlangs in die provincies zijn geweest mogen er niet in. Gelukkig zijn wel al twee weken in Duitsland, dus voor ons geldt het niet. Het is wel even confronterend. We komen dus uit een risicogebied, waar we straks weer naartoe moeten.

Het museum vertelt het verhaal van het ontstaan van de autoindustrie in Duitsland en in Stuttgart in het bijzonder en de ontwikkeling van het Daimler Benz concern. Veel auto’s uit verschillende tijdperken sieren de tentoonstelling. De tentoonstelling loopt in spiraalvorm van boven naar beneden. Het begint bij de eerste koets met verbrandingsmotor van Gottlieb Daimler en eindigt bij de raceauto’s van Mercedes.

’s Avonds eten we in het Bohnenviertel van Stuttgart bij restaurant Der Zauberlehrling. Topkwaliteit en 1 ster van Michelin. We kiezen voor een 5 – gangenmenu met wijnen. Heerlijk een uitstekende service. 

We zijn nu dus in Limburg an der Lahn. Een pittoresk – om dat woord maar eens van stal te halen – stadje met een grote domkerk. De enige in Duitsland met zeven torenspitsen. Binnen zien we prachtige fresco’s. Morgen gaan we weer naar huis en zit de vakantie er weer op.